Biểu thuế lũy tiến 5 bậc 2026 và trần đóng BHTN theo vùng: hai tham số payroll phải sửa ngày 01/01

Ngày 01/01/2026 có hai tham số trong hệ thống lương phải đổi cùng lúc: biểu thuế thu nhập cá nhân rút từ 7 bậc xuống 5 bậc, và trần tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm thất nghiệp tách hẳn khỏi trần bảo hiểm xã hội — bảo hiểm y tế, chuyển sang tính theo vùng. Cả hai đều là con số cấu hình, sửa sai thì không báo lỗi, chỉ ra bảng lương lệch. Bài này viết cho người phải mở màn hình tham số ra sửa, không phải cho người đọc luật.

Lương tối thiểu vùng và mức giảm trừ gia cảnh cũng đổi từ đầu năm; hai nội dung đó đã được trình bày riêng trong bài bảng lương và nhân sự 2026, ở đây chỉ nhắc khi cần dùng làm dữ liệu đầu vào.

Biểu thuế lũy tiến 5 bậc: con số đúng

Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025. Điều 9 quy định biểu thuế lũy tiến từng phần mới, áp dụng cho thu nhập tính thuế từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú. Theo thu nhập tính thuế mỗi tháng:

• Đến 10 triệu đồng: thuế suất 5%
• Trên 10 đến 30 triệu đồng: 10%
• Trên 30 đến 60 triệu đồng: 20%
• Trên 60 đến 100 triệu đồng: 30%
• Trên 100 triệu đồng: 35%

Quy theo năm, các mốc lần lượt là 120 triệu, 360 triệu, 720 triệu và 1.200 triệu đồng. Bảy bậc cũ với các khoảng 5 – 10 – 18 – 32 – 52 – 80 triệu đồng không còn dùng cho kỳ tính thuế 2026 trở đi.

Có một chi tiết cần cẩn thận. Khá nhiều bài tổng hợp trên mạng chép biểu mới thành 5 – 15 – 25 – 30 – 35%, tức là giữ nguyên thuế suất bậc 2 và bậc 3 của biểu cũ rồi chỉ gộp số bậc lại. Đó là số sai. Bậc 2 giảm từ 15% xuống 10%, bậc 3 giảm từ 25% xuống 20%. Nếu người cấu hình lấy số từ một bài tổng hợp thay vì từ Điều 9 của luật, sai số rơi đúng vào nhóm thu nhập đông người nhất trong doanh nghiệp. Hãy đối chiếu với toàn văn Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 trước khi nhập vào hệ thống.

Bẫy lớn nhất: "hiệu lực 01/7/2026" không áp dụng cho tiền lương

Luật 109/2025/QH15 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026. Rất nhiều bản tin dừng ở câu đó và rút tít rằng từ giữa năm 2026 người lao động mới được tính thuế theo biểu mới. Với tiền lương, tiền công thì điều đó sai.

Điều 29 khoản 2 của luật quy định rõ: các nội dung liên quan đến thu nhập từ kinh doanh, từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Kỳ tính thuế năm 2026 bắt đầu ngày 01/01/2026. Nghĩa là kỳ lương tháng 01/2026 đã phải khấu trừ theo biểu 5 bậc, cùng với mức giảm trừ gia cảnh 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 ngày 17/10/2025.

Đây là lỗi cấu hình nguy hiểm nhất của năm nay, vì nó âm thầm và kéo dài. Một hệ thống để nguyên biểu 7 bậc tới 01/7/2026 sẽ khấu trừ thừa trong sáu tháng đầu, không sinh cảnh báo nào, và chỉ lộ ra khi quyết toán — lúc đó phải hoàn cho hàng trăm người lao động và giải thích với họ vì sao.

Trong năm 2026, hệ thống phải chạy đồng thời hai biểu thuế

Đây là điểm dễ bị bỏ sót khi đội kỹ thuật xử lý bằng cách sửa đè lên bảng tham số cũ.

Khoảng quý I/2026, doanh nghiệp làm quyết toán thuế cho kỳ tính thuế năm 2025. Kỳ đó vẫn thuộc luật cũ: 7 bậc, giảm trừ bản thân 11 triệu, người phụ thuộc 4,4 triệu. Song song, từ kỳ lương tháng 01/2026, khấu trừ thuế TNCN hàng tháng chạy theo 5 bậc, giảm trừ 15,5 triệu và 6,2 triệu.

Vậy nên câu trả lời cho câu hỏi "quyết toán thuế TNCN 2026 dùng 5 bậc hay 7 bậc" phụ thuộc vào việc quyết toán cho kỳ nào, chứ không phụ thuộc vào việc hôm nay là ngày mấy. Quyết toán kỳ 2025 dùng 7 bậc. Quyết toán kỳ 2026 — làm vào đầu năm 2027 — mới dùng 5 bậc.

Hệ quả với phần mềm: bộ tham số thuế phải có hiệu lực theo thời gian, mỗi bộ gắn với một khoảng kỳ tính thuế, và hàm tính thuế chọn bộ tham số theo kỳ của bản ghi chứ không theo ngày chạy. Nếu hệ thống hiện tại chỉ có duy nhất một bảng thuế suất và sửa trực tiếp lên đó, việc quyết toán 2025 sẽ hỏng ngay khi ai đó nhập biểu mới vào. Sửa kiến trúc này trước, rồi mới nhập số.

Trần đóng bảo hiểm thất nghiệp tách khỏi trần BHXH và tính theo vùng

Luật Việc làm số 74/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 16/6/2025, có hiệu lực từ 01/01/2026, thay Luật Việc làm 2013. Điều 34 quy định tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm thất nghiệp cao nhất bằng 20 lần mức lương tối thiểu tháng theo vùng do Chính phủ công bố tại thời điểm đóng. Không phải theo lương cơ sở như trước.

Với mức lương tối thiểu vùng áp dụng từ 01/01/2026 theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP ban hành ngày 10/11/2025, trần đóng BHTN năm 2026 là:

• Vùng I: lương tối thiểu 5.310.000 đồng, trần đóng BHTN 106,2 triệu đồng/tháng
• Vùng II: 4.730.000 đồng, trần 94,6 triệu đồng/tháng
• Vùng III: 4.140.000 đồng, trần 82,8 triệu đồng/tháng
• Vùng IV: 3.700.000 đồng, trần 74 triệu đồng/tháng

Trong khi đó, trần đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế vẫn tính theo mức tham chiếu quy định tại Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024: thấp nhất bằng mức tham chiếu, cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu. Khi chưa bãi bỏ mức lương cơ sở thì mức tham chiếu bằng lương cơ sở, tại thời điểm 01/01/2026 là 2.340.000 đồng, tức trần 46,8 triệu đồng/tháng.

Hai trần này giờ khác nhau về cả công thức lẫn giá trị, và trần BHTN còn khác nhau giữa các chi nhánh của cùng một doanh nghiệp. Rất nhiều hệ thống lương hiện đang dùng chung một biến "trần đóng bảo hiểm" cho cả ba loại. Đó là chỗ phải tách ra trước tiên: một trường trần BHXH – BHYT dùng chung toàn công ty, và một trường trần BHTN gắn với vùng của từng địa bàn làm việc. Sau khi cả nước còn 34 tỉnh, thành phố, danh mục địa bàn áp dụng vùng theo phụ lục Nghị định 293/2025/NĐ-CP cũng cần rà lại — một chi nhánh có thể đã đổi vùng mà không ai để ý.

Tỷ lệ trích năm 2026 với lao động Việt Nam không đổi so với 2025: hưu trí và tử tuất người lao động 8%, doanh nghiệp 14%; ốm đau và thai sản doanh nghiệp 3%; tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp doanh nghiệp 0,5%; bảo hiểm y tế người lao động 1,5%, doanh nghiệp 3%; bảo hiểm thất nghiệp mỗi bên 1%. Tổng cộng người lao động 10,5%, doanh nghiệp 21,5%.

Vài chỗ trong Luật Việc làm 2025 nên để cấu hình được

Điều 33 khoản 1 dùng chữ "tối đa": người lao động đóng tối đa 1% tiền lương tháng, người sử dụng lao động đóng tối đa 1% quỹ tiền lương tháng. Luật cũ ấn định cứng 1%. Chữ "tối đa" mở đường cho việc điều chỉnh xuống trong tương lai, nên mức đóng bảo hiểm thất nghiệp nên là tham số nhập được, đừng viết cứng vào công thức. Xem toàn văn Luật Việc làm số 74/2025/QH15 để đối chiếu.

Hai khoản khác cũng chạm tới bảng lương. Khoản 6 cho phép giảm tiền đóng phần thuộc trách nhiệm của người sử dụng lao động khi tuyển mới và sử dụng người lao động là người khuyết tật, trong thời gian không quá 12 tháng — nghĩa là hệ thống cần đánh dấu được đối tượng này và tự dừng ưu đãi khi hết hạn. Khoản 7 quy định doanh nghiệp không đóng đủ bảo hiểm thất nghiệp phải trả khoản tiền tương ứng với chế độ mà người lao động lẽ ra được hưởng, nên báo cáo đối soát đóng thiếu không còn là việc làm cho có.

Checklist nghiệm thu cấu hình

Sau khi sửa tham số, đừng dừng ở chỗ màn hình lưu thành công. Chạy lại và đối chiếu:

• Chạy thử kỳ lương tháng 01/2026 trên bản sao dữ liệu, chọn ít nhất bốn người: một người thu nhập tính thuế dưới 10 triệu, một người quanh 25 triệu, một người quanh 50 triệu, một người trên 100 triệu. Tính tay bốn trường hợp đó theo biểu 5 bậc và so từng đồng.
• Kiểm tra riêng nhóm thu nhập tính thuế 10 – 30 triệu. Nếu số thuế của nhóm này cao hơn kết quả tính tay, khả năng lớn là hệ thống đang để bậc 2 ở 15% thay vì 10%.
• So sánh thuế tháng 01/2026 với tháng 12/2025 của cùng một người, giữ nguyên thu nhập. Nếu số thuế không giảm, hệ thống vẫn đang chạy biểu cũ hoặc mức giảm trừ cũ.
• Chạy lại một hồ sơ quyết toán kỳ 2025 sau khi đã nhập biểu mới. Kết quả phải giữ nguyên như trước khi nhập. Nếu đổi, tham số thuế của bạn chưa có hiệu lực theo thời gian và số liệu quyết toán 2025 đang bị biểu 2026 ghi đè.
• Lấy một nhân sự lương 60 triệu đồng làm việc tại địa bàn Vùng III. Căn cứ đóng BHTN phải là 60 triệu, và trần chặn phải là 82,8 triệu. Nếu hệ thống chặn ở 46,8 triệu thì nó đang áp trần BHXH cho BHTN — sai. Ngược lại, căn cứ đóng BHXH và BHYT của chính người đó vẫn phải bị chặn ở 46,8 triệu; nếu để nguyên 60 triệu thì trần BHXH đã bị xoá nhầm.
• Đối chiếu chéo giữa hai chi nhánh khác vùng với cùng mức lương cao. Nếu hai nơi ra cùng một trần BHTN thì tham số vùng chưa gắn vào địa bàn làm việc.
• Rà lại vùng của từng địa điểm làm việc theo phụ lục Nghị định 293/2025/NĐ-CP, đặc biệt các đơn vị nằm ở địa bàn vừa sáp nhập.
• Lưu vết ai sửa tham số, sửa ngày nào, giá trị cũ là gì. Khi cơ quan thuế hoặc cơ quan bảo hiểm hỏi lại, đây là thứ duy nhất trả lời được nhanh.

Kết

Hai thay đổi này không khó hiểu, nhưng đều nằm ở chỗ hệ thống không tự phát hiện được sai. Biểu 5 bậc phải chạy từ kỳ lương tháng 01/2026 chứ không phải từ 01/7/2026; trần BHTN phải tách khỏi trần BHXH và gắn theo vùng của từng địa bàn. Làm đúng hai chỗ đó trong tháng đầu năm rẻ hơn nhiều so với việc điều chỉnh hồi tố vào cuối năm.

Module nhân sự của Tetra eOffice quản lý các tham số thuế và bảo hiểm theo hiệu lực thời gian, cho phép cấu hình trần đóng riêng theo vùng của từng địa bàn, và chạy trọn trên hạ tầng của tổ chức. Nếu bạn đang rà soát lại cấu hình bảng lương cho 2026, hãy đặt lịch tư vấn với đội ngũ của chúng tôi.

Bài viết mang tính tham khảo. Doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản hiện hành và ý kiến của đơn vị tư vấn thuế trước khi chốt cấu hình.